عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

267

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

اندر بهشت و دوزخ . و هفتم اندر تحميد [ 1 ] و سپاسدارى بهشتيان . و گوشت مردار حرم كرد برايشان خوردن . و نكاح مادر ( و ) خواهر و خواهرزاده و برادر زاده حرام بود . [ 2 ] و كابين زن از چهار صد درم گذشتن حرام كرد ( 132 ) و هفت يك [ 3 ] بخواست از خواستهاى ايشان . و از دست رنج‌شان همچنين . و آن ملت بر مغان تباه كرد . پس موبدان [ 4 ] پيش ابو مسلم آمدند ، و از بها فريد شكايت كردند و گفتند : دين بر شما و بر ما تباه كرد . پس ابو مسلم مر بها فريد را بگرفت و بردار كرد . و قومى را كه به دو بگرويده بودند بكشت . و ابو مسلم مرا بو عون [ 5 ] را بحرب مروان الحمار فرستاده بود . و چون قحطبه بكنار فرات رسيد ، يزيد بن هبيره بجنگ او آمد ، و در شب ميان ايشان جنگ شد . لشكر

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : نقطه ندارد . [ ( 2 - ) ] در هر دو نسخه سياق جمل چنين است . ولى در ( ن ) چنين طبع كرده‌اند ، و نكاح مادر و خواهر و خواهر زاده و برادر زاده كه حرام بود مباح كرد ؟ در حالى كه اين اصلاح ( ن ) مخالفت واقعيت است . زيرا در آثار الباقيه 210 نيز البيرونى گويد : « و امرهم . . . به ترك الزمزمة عند الطعام و ذبح الانعام إلا ما حرم منها و شرب الخمور و اكل الميتة ، و نكاح الامهات و البنات و الاخوات و بنات الاخ و الاقتصار فى المهور على الاربع مائة درهم . . . » و ازين عبارت ثابت است كه از زمزمه تا بنات الاخ همه مجروراند و در تحت حكم ترك مىآيند ، و گرديزى نيز همين مقصد را آورده ، ولى معلوم نيست ( ن ) چرا خلاف متون تاريخ كلمات ( مباح كرد ) را بر آن افزوده است . [ ( 3 - ) ] هر دو : هفيك بدون نقاط ؟ ولى هفت يك ترجمهء سبع اموال است كه البيرونى گويد : و امرهم به تعمير الطرق و اصلاح القناطر من سبع اموالهم و كسب اعمالهم ( ص 211 ) . [ ( 4 - ) ] موبد : بضمهء ميم و كسره يا فتحهء باء روحانى زردشتى مركب از مغ + بد ، كه در پهلوى مغوپت بود ( حواشى برهان 2048 ) . [ ( 5 - ) ] ابو عون عبد الملك بن يزيد خراسانى و مالك بن طريف خراسانى با چهار هزار نفر به شهرزور فرستاده شده بودند سنه 131 ه . ( طبرى 9 ر 116 )